Manon-troppo » Specials » Musiceren
Manon Troppo: betrouwbare informatie en tips

Zelf een muziekinstrument bespelen

Zelf een muziekinstrument bespelen Houd je van het luisteren naar muziek? Dan is de kans groot dat je op een gegeven moment ook zelf muziek wilt leren maken. Misschien denk je al aan het bespelen van een bepaald muziekinstrument. Of misschien wil je overstappen op een ander muziekinstrument met meer expressiemogelijkheden of met een grotere toonomvang of met een groter repertoire aan bladmuziek voor de muziekstijlen van jouw voorkeur.

Zelf muziek maken in vroegere tijden

In tegenstelling tot nu was het in vroegere tijden heel gebruikelijk dat jong en oud met elkaar muziek maakten tijdens feesten of plechtige gelegenheden of bij andere gebeurtenissen. Zang, dans en muziek waren toen nog onlosmakelijk met elkaar verbonden. Iedereen die een beetje kon zingen of dansen of een muziekinstrument bespelen, deed mee met de rest van de plaatselijke gemeenschap. Al doende en goed kijkend en luisterend naar de manier waarop de andere mensen muziek maakten, leerde je als kind je eigen weg in de muziek.

Later is er steeds meer een tweedeling gekomen tussen de zangers, dansers en muzikanten enerzijds en het publiek anderzijds. Het werd steeds minder vanzelfsprekend dat de meeste mensen zelf muziek konden maken.

Musiceren werd steeds meer een vak, een vak dat werd uitgevoerd door professionals zoals rondreizende muzikanten of musici en componisten aan de vorstelijke hoven. De kunstminnende adel en rijkere burgers namen muziekles bij de topmusici van die tijd. Het is de periode dat musici in dienst waren bij een vorst of bij een kerk. Er waren ook rondtrekkende groepen muzikanten en dansers die vooral de feesten van de rijkere burgers opluisterden.

Het bouwen van muziekinstrumenten werd een beroepsmatige bezigheid waarmee een goede instrumentenbouwer beroemd kon worden. Denk bijvoorbeeld aan de nog altijd beroemde vioolbouwer Antoni Stradivari (1644-1737), die allerlei strijkinstrumenten bouwde, van violen, altviolen en celli tot en met gitaren. In tijden toen de blokfluit als muziekinstrument nog in hoog aanzien stond, was er een groot aantal beroemde blokfluitbouwers Richard Haka (1646-1705), Peter Bressan (1663-1731), Thomas Stanesby senior (1668-1734) of Thomas Stanesby junior (1692-1754) . Denk bijvoorbeeld ook aan Johann Christoph Denner (1655-1707) en zijn zonen Jacob Denner (1681-1735) Johann David Denner (1691-1764). Velen van heb bouwden naast blokfluiten ook andere blaasinstrumenten zoals hobo's en klarinetten.

(Volks)dans en zang bleef wel een typische gemeenschapsactiviteit. In de kerk en op christelijke scholen werd veel gezongen. Dit gebeurde ook in huiselijk verband, vaak met een harmonium dat oneerbiedig 'psalmenpomp' werd genoemd.

In de tweede helft van de negentiende eeuw kwamen de volksmuziekscholen steeds meer in zwang. Die waren dankzij ruimhartige subsidies van de gemeenten vaak ook toegankelijk voor 'min- en onvermogenden'. Door deze subsidies hoopten de gemeenten het verenigingsleven en daarmee vooral ook de maatschappelijke verheffing te bevorderen.

Muziek maken in de huidige tijd

In een tijd van economische teruggang zijn besparingen op de overheidsuitgaven onvermijdelijk. Helaas wordt in Nederland vooral op de kunsten en in het bijzonder op de muziek bezuinigd. Dit geldt zowel voor het rijk dat reeds een groot aantal orkesten en dansgezelschappen heeft wegbezuinigd als voor de gemeenten die door het schrappen van de subsidie het voorbestaan van de plaatselijke muziekscholen bedreigt dan wel onmogelijk maakt.

Zelfs onderdrukkende regimes, zoals die van de voormalige DDR begrepen dat muziek de maatschappelijke verheffing bevorderde en dus was muziekles tegen een zeer tarief voor iedereen beschikbaar.

De gedachtefout die hierbij wordt gemaakt is dat muziek, zang en dans slechts vormen van amusement zijn in plaats van middelen die de mens helpen om met zichzelf in harmonie te komen om te blijven en een plaats te geven aan zijn emoties als vreugde en verdriet, hoop en wanhoop. Met elkaar muziek maken bevordert de versterking van de gemeenschapszin. Kun je zelf een muziekinstrument bespelen en voel je je thuis in een verenigingsverband, dan vind je na een verhuizing uit je vertrouwde woonplaats, bijvoorbeeld wegens studie of beroep, relatief snel aansluiting bij andere muzikale mensen in je nieuwe omgeving.
Dankzij het zelf samen met anderen muziek kunnen maken, wordt het een stuk eenvoudiger om elders in het land of zelfs elders in de wereld in te burgeren.

Muziekles in België

In ons buurland België begrijpt de regering nog steeds hoe belangrijk kunstzinnige vorming, waaronder muziek, voor de totale persoonlijkheidsvorming is. Daarom is in België muziekles voor jong en oud tegen sterk gereduceerde tarieven voor iedereen beschikbaar. Zie bijvoorbeeld de lage tarieven van het deeltijds kunstonderwijs in België, te vinden op ]http://www.ond.vlaanderen.be/dko/ en vergelijk die eens met de tarieven van de Nederlandse muziekscholen...

Muziekles in Zuid-Amerika

Volgens een aantal wetenschappelijke onderzoeken leveren kinderen die muziekles krijgen, betere schoolprestaties. In enkele Zuid-Amerikaanse landen zijn steeds meer succesvolle projecten gaande waarbij de drugsproblematiek wordt bestreden door de betrokkenen en anderen muzieklessen (inclusief een muziekinstrument) aan te bieden en hen in een orkest te laten spelen.

Muziekles in België

Hoe dan ook, ondanks het heersende cultuurbararisme van de laatste tijd in Nederland, zijn er nog altijd talloze mogelijkheden om zelf muziek te (leren) maken en met elkaar samen te spelen. In een aantal gemeenten bestaan nog altijd laagdrempelige muziekscholen die ook toegang bieden aan de kinderen van wie de ouders een smalle beurs hebben.

De wereld van de HaFaBra-orkesten

Interessant is de positie van de zogenaamde HaFaBra-orkesten, dat wil zeggen: de harmonie-orkesten, fanfares en brassbands. In deze amateurorkesten hebben veel professionele blazers ooit de eerste noten op hun instrument gespeeld. De leden van deze blaasorkesten zijn vaak opgeleid aan de reguliere muziekscholen. Lange tijd was het zelfs zo dat het lidmaatschap van een HaFaBra-orkest toegang gaf tot muziekles voor een sterk gereduceerde prijs. Deels is dit ook tegenwoordig nog het geval, omdat een aantal gemeenten doordrongen is van de waarde van muziekverenigingen voor de plaatselijke samenleving.

Waar de subsidies voor de muziekscholen zijn afgeschaft, probeert een aantal van deze blaasorkesten de opleiding van de leerlingen in eigen hand te nemen in de hoop de continuïteit zoveel mogelijk te kunnen voortzetten.

Zelfstudie als alternatief voor muziekles

Wie het zich niet kan veroorloven om les te nemen bij een gediplomeerd muziekdocent, neemt soms zijn toevlucht tot zelfstudie, al dan niet in combinatie met een relatief voordelige online cursus. Dit laatste geldt vooral voor piano- en gitaarlessen. Deze kun je bijvoorbeeld volgen bij de LOI, de NHA en de NTI.

De toekomst van de muziek in Nederland

Als er weer een gemeentelijke muziekschool wegens het stoppen van de subsidie moet worden gesloten, ontstaan er soms particuliere, ongesubsidieerde muziekscholen. Helaas zijn de meesten daarvan niet in staat om ook mensen met een niet zo ruime beurs muziekles aan te bieden.

Dit betekent in de praktijk dat grote groepen kinderen geen reële kans meer krijgen om een muziekinstrument te leren spelen. Immers, schoolmuziek, hoe goed ook bedoeld, biedt een al te magere basis om op voort te kunnen bouwen.

Wie kijkt naar de manier waarop het leren bespelen van muziekinstrumenten in een aantal andere landen is geregeld en dat vergelijken met de alsmaar verslechterende toestand in Nederland van de afgelopen jaren, moet concluderen dat Nederland in muzikaal opzicht steeds verder achterop loopt in Europa, en zelfs ten opzichte van aanzienlijk armere Zuid-Amerikaanse landen.

Met andere woorden: de vraag zou niet moeten luiden of Nederland het zich kan veroorloven om amateurmuziek te subsidiëren, maar of Nederland het zich kan veroorloven om dit niet te doen...
Grepentabel voor de blokfluit: het laagste octaaf

Grepentabel voor de blokfluit: het laagste octaaf

Deze grepentabel voor de blokfluit is geschikt voor zowel de sopraan- en de altblokfluit als voor de tenor- en de basblokfluit. Je vindt een overzicht van de vingergrepen voor het spelen van een bepaa…
Blokfluit: toonvorming voor beginners

Blokfluit: toonvorming voor beginners

Uit een blokfluit krijg je heel makkelijk geluid. Maar hoe krijg je echt mooie tonen uit dit muziekinstrument? De manier waarop je aanblaast, bepaalt voor een groot deel de kwaliteit van je toon. Hoe…
Een capo op je gitaar

Een capo op je gitaar

Een capo is een handige gitaarklem die je op een bepaalde positie om de hals van je gitaar klemt. Een capo is bijvoorbeeld geschikt voor kleine of nog onwennige handen. Of als je graag wilt zingen bij…
Je gitaar of harp stemmen met een digitaal stemapparaat

Je gitaar of harp stemmen met een digitaal stemapparaat

Waar let je op als je je gitaar of harp of ander snaarinstrument wilt stemmen met behulp van een digitaal stemapparaat? Stem je liever niet op je gehoor, maar wil je graag de snaren van je muziekinstr…
Gitaarsnaren: zeven oplossingen voor bijgeluiden

Gitaarsnaren: zeven oplossingen voor bijgeluiden

Piepende of krassende gitaarsnaren kunnen je plezier in het gitaar spelen, bederven. Wat zijn mogelijke oorzaken van hinderlijke bijgeluiden van gitaarsnaren? Hoe kun je onbedoelde en vervelende snaar…
Blokfluit: de basishouding

Blokfluit: de basishouding

Hoe krijg je mooie tonen uit je blokfluit? Een goede blokfluittechniek begint met een verantwoorde basishouding. Hoe sta of zit je precies als je fluit speelt? Wat is de correcte positie van je bovenl…
Grepentabel voor de blokfluit: het tweede octaaf

Grepentabel voor de blokfluit: het tweede octaaf

De ene blokfluit is de andere niet. Dat heeft deels te maken met het merk en type fluit. Welke grepen voor het tweede octaaf klinken het beste op jouw blokfluit? Probeer de verschillende mogelijkheden…
De gitaar en je linkerhand: de basishouding

De gitaar en je linkerhand: de basishouding

Het is veel makkelijker gitaar te leren spelen als je vanaf het eerste begin let op een goede houding. Maar wat is een goede basishouding voor de linkerhand en voor de afzonderlijke vingers? Waar let…
Hoe blaas je zuiver op een blokfluit?

Hoe blaas je zuiver op een blokfluit?

Op een blokfluit leer je snel en makkelijk je eerste liedjes spelen. Maar het blazen van mooie, zuivere tonen uit je muziekinstrument, vraagt een serieuze studie van de blokfluittechniek. Net als veel…
De blokfluit als eerste muziekinstrument

De blokfluit als eerste muziekinstrument

Vraag aan een instrumentalist naar zijn eerste muziekinstrument en de kans is groot dat hij begint over de blokfluit. Wat heeft de blokfluit toch voor een bijzondere eigenschappen die deze fluit zo ge…
De gitaar en je rechterhand: de basishouding

De gitaar en je rechterhand: de basishouding

Wil je graag jezelf gitaar leren spelen? Of is het je bedoeling je hobby van vroeger weer op te pakken? Als je je bewust bent van de beginselen van een goede basishouding, wordt het gitaar spelen zove…
Welke plastic blokfluit is de beste?

Welke plastic blokfluit is de beste?

Tot een aantal jaren terug hadden plastic blokfluiten een slechte naam. Ze waren weliswaar goedkoop, maar ze klonken iel en zagen eruit als speelgoed. Houten blokfluiten klonken indertijd aanzienlijk…
Gitaarsnaren: roundwound, flatwound, gepolijst of gecoat?

Gitaarsnaren: roundwound, flatwound, gepolijst of gecoat?

Piepende of krassende gitaarsnaren kunnen je plezier in het gitaar spelen danig bederven. Met een betere speeltechniek kun je veel gepiep voorkomen, en daarnaast kun je kiezen voor speciale gitaarsnar…
Is een blokfluit van plastic net zo goed als van hout?

Is een blokfluit van plastic net zo goed als van hout?

Vormt de kunststoffen blokfluit een serieuze concurrent voor de houten blokfluit? Passen plastic en houten blokfluiten goed bij elkaar in een blokfluitensemble of muziekklasje? Kan een plastic blokflu…
Muziek arrangeren, bewerken, transcriberen of orkestreren

Muziek arrangeren, bewerken, transcriberen of orkestreren

Wat houdt het arrangeren van muziek in en wat is de relatie met termen als het bewerken, transcriberen en orkestreren van muziek? Deze termen worden gebruikt voor het aanpassen of bewerken van muziek…
Gitaar leren spelen: akkoorden tokkelen en fingerpicking

Gitaar leren spelen: akkoorden tokkelen en fingerpicking

Als je op je gitaar Engelse en Amerikaanse folk, blues of popmuziek met tokkeltechnieken wilt leren begeleiden, vind je een schat aan informatie in de gitaarmethode Finger-picking technieken voor de a…
Barrégrepen op de gitaar spelen (in zes stappen)

Barrégrepen op de gitaar spelen (in zes stappen)

Om barrégrepen goed te leren grijpen, heb je niet alleen de nodige oefening, maar vooral ook veel geduld nodig. Veel beginnend gitaristen op de klassieke of folkgitaar doen daar enkele maanden of lang…
Der Fluyten Lust-hof - Jacob van Eyck

Der Fluyten Lust-hof - Jacob van Eyck

Der Fluyten Lust-hof van Jacob van Eyck wordt door muziekkenners gerekend tot het mooiste solorepertoire dat ooit voor de blokfluit is gecomponeerd. Deze oorspronkelijk uit twee delen bestaande bundel…
Zijn jouw lippen geschikt voor de dwarsfluit?

Zijn jouw lippen geschikt voor de dwarsfluit?

Als je wilt leren dwarsfluiten, zit je misschien met de vraag of je lippen daarvoor wel geschikt zijn. Hoe zit het met dunne of juist dikke lippen of zelfs ongelijke lippen? Geeft het als je mond wat…
Kun je dwarsfluiten met een piercing door je tong of lip?

Kun je dwarsfluiten met een piercing door je tong of lip?

Kun je dwarsfluit spelen met een piercing door je lip of je tong? Waarmee moet je rekening houden als je al dwarsfluit speelt? Maakt het uit wat voor piercing je neemt en waar precies je die laat zett…
Disney solo's (bladmuziek met cd) recensie

Disney solo's (bladmuziek met cd)

Houd je van de muziek uit Disney-films en bespeel je zelf een muziekinstrument? En heb je al een jaar of drie of vier muziekles of ben je via een andere weg al enigszins gevorderd? Dan is het muziekal…
Je muziekinstrument verzekeren tegen diefstal uit de woning?

Je muziekinstrument verzekeren tegen diefstal uit de woning?

Stel dat er thuis bij jou wordt ingebroken. Er is braakschade aan de achterdeur en je hebt een nieuw slot nodig. Bovendien zijn er uit de woning kostbare spullen van jou gestolen. Ook jouw dierbare en…
Waar let je op bij het spelen van barrégrepen op je gitaar?

Waar let je op bij het spelen van barrégrepen op je gitaar?

Beginners en gevorderden op de gitaar hebben een haat-liefdeverhouding met barrégrepen. Vaak haten we barrégrepen omdat ze zich zo lastig laten grijpen. En we houden van ze, omdat ze ons zoveel fantas…
Helpt zingen echt tegen COPD?

Helpt zingen echt tegen COPD?

Zingen is gezond, zo zegt men. Geldt dat ook als je last hebt van longemfyseem, chronische bronchitis of een andere vorm van COPD? Onlangs is er wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Met een verrass…
Gepubliceerd door Manon-troppo op 27-12-2013, laatst gewijzigd op 17-08-2015. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Voor de namen met geboorte- en sterfjaar van de muziekinstrumentenbouwers is gebruik gemaakt van diverse Wikipedia-bronnen
Schrijf mee!